Racisme-monument: Beeldenserie Ras-is-we-Zijn

In het jaar 2023 wordt 150 jaar afschaffing van slavernij gevierd: Keti Koti. Dit gebeurt op 1 juli, een van oorsprong Surinaamse feestdag.
Keti Koti betekent ‘verbroken ketenen’, verwijzend naar de boeien waarmee de tot slaafgemaakten vastgezet werden. De kettingfrees in deze beeldengroep verbeeldt dit.

Het valt mij als Aziaat op hoe weinig niet-witte helden er zijn. Wat betekent dat? Onze geschiedenis bestaat uit feiten. Hoe we ons daartoe verhouden bepaalt uiteindelijk onze toekomst. We weten immers dat de witte helden en de witte welvaart gedragen wordt door niet-wit leed. Waar we nog steeds met z’n allen de vruchten van plukken.

De beelden worden gepresenteerd op een eiken balk van ca. 1000 jaar oud.

Houdbaar hout
Sinds 1424 verbindt het Damsterdiep Groningen met de Eems. Deze route verkortte de afstand naar Oost-Friesland, Scandinavië en de Oostzee. Vandaar kwam graan én hout. De wouden van Oost-Friesland en vooral Zuid-Noorwegen leverden per vlot langzaam gegroeid eikenhout van hoge kwaliteit, totdat de loofbossen in de 17 e  eeuw waren gerooid. In Groningen werd eikenhout gebruikt in huizen, voor schepen en in de weg- en waterbouw. Zoals de eerste sluis in het Damsterdiep uit ca 1573. Om de gemetselde kademuren en de afmerende schepen te beschermen waren oudtijds hergebruikte eiken wrijfpalen in het diep geheid. Palen die eerder als vloerbalk in gebouwen waren gebruikt. Het Damsterdiep ‘binnen de stadswal’ werd in 1883 gedempt. De sluis en de palen zijn in 2007-2008 opgegraven; het eikenhout is geborgen en – verzaagd tot planken – verwerkt in de parkeergarage Damsterdiep.

Een van de overgebleven wrijfpalen draagt nu dit kunstwerk, als minstens derde gebruik.

Gert Kortekaas,
Stadsarcheloog voor Groningen